Aardbeien horen bij de favorieten van Nederland
Aardbeien zijn zo’n fruitsoort die bijna niemand hoeft te worden aangepraat. Ze zijn fris, zoet, sappig en voelen direct als lente of zomer. In Nederland zijn ze dan ook enorm populair: aardbeien staan op plek 4 van de meest gegeten fruitsoorten. Nederland teelt bovendien ongeveer 87 miljoen kilo aardbeien per jaar. Van april tot en met augustus zijn Nederlandse aardbeien uit de volle grond, plastic tunnel of onverwarmde kas te koop.
Toch zit er achter een bakje aardbeien meer dan alleen “lekker zoet fruit”. Waarom smaakt de ene aardbei geweldig en de andere een beetje waterig? Waarom zijn sommige mooi vol en andere klein of misvormd? En hoe bewaar je ze zonder dat ze morgen al zielig en zacht in een bakje liggen? Dat zijn precies de dingen waar we in deze blog antwoord op geven en die aardbeien interessanter maken dan ze op het eerste gezicht lijken.
Wat zijn aardbeien eigenlijk?
Aardbeien lijken simpel, maar botanisch zijn ze verrassend apart. In de plantkunde is een aardbei geen echte bes. Het rode deel dat wij eten is de uitgegroeide bloembodem. De kleine puntjes aan de buitenkant, die vaak voor zaadjes worden aangezien, zijn in feite de echte vruchtjes: de zogeheten achenes. Dat klinkt misschien nerdy, maar het is wel een leuk weetje om aardbeien voortaan nét iets anders te bekijken.
Ook de plant zelf heeft zich slim ontwikkeld. Een aardbeiplant maakt namelijk uitlopers, ook wel runners genoemd, waarmee hij zichzelf verder verspreidt. Zo ontstaan weer nieuwe dochterplanten. Best efficiënt voor iets dat vooral bekendstaat als iets lekkers op een beschuitje.
Waarom smaakt de ene aardbei top en de andere vlak?
Hier wordt het echt interessant. De smaak van aardbeien komt namelijk niet alleen door suiker. Onderzoek laat zien dat aardbeiensmaak wordt bepaald door een combinatie van suikers, zuren en aromastoffen. Aardbeien bevatten meer dan 360 aromastoffen, en juist die aromastoffen doen meer dan veel mensen denken. In onderzoek zijn zelfs vluchtige stoffen gevonden die de waargenomen zoetheid kunnen verhogen, los van het suikergehalte zelf. Met andere woorden: een aardbei kan zoeter overkomen zonder dat er per se meer suiker in zit.
Dat verklaart ook meteen iets wat veel mensen herkennen. Twee aardbeien kunnen allebei mooi rood zijn, maar totaal anders smaken. De ene is vol, geurend en echt “aardbei”, terwijl de andere vooral nat en vlak overkomt. Kleur helpt dus wel, maar zegt lang niet alles. Smaak zit voor een groot deel dus in het aroma.
Zijn aardbeien gezond?
Ja, aardbeien passen prima in een gezond eetpatroon. Ze staan in de Schijf van Vijf, leveren weinig calorieën en bevatten onder meer veel vitamine C. Van de populaire fruitsoorten bevat volgens het Voedingscentrum alleen kiwi meer vitamine C. Aardbeien dragen daarnaast ook bij aan de inname van foliumzuur. Voor volwassenen geldt het algemene fruitadvies van minimaal 200 gram fruit per dag.
Per 100 gram bevatten aardbeien volgens het Voedingscentrum ongeveer 29 kcal, 5,1 gram suikers, 1,1 gram vezels en 0,7 gram eiwit. Dat maakt ze geen wonderfruit, maar wel een slimme keuze als je zin hebt in iets fris en zoets dat ook nog prima in een gezond voedingspatroon past.
Waarom zijn sommige aardbeien klein of scheef?
Ook daar zit een interessant stukje plantkunde achter. Aardbeien zijn zogenoemde aggregate fruits: vruchten met meerdere vruchtbeginsels. Tijdens de bloei moeten die goed worden bestoven. Hoe beter de bestuiving, hoe beter de vrucht zich meestal ontwikkelt. Slechte bestuiving kan dus zorgen voor kleinere of misvormde aardbeien.
En nee, dat betekent niet meteen dat zo’n scheve aardbei “slecht” is. Vaak is het gewoon een teken dat de bloem niet optimaal is bestoven, of dat er iets anders speelde tijdens de groei. Bestuivers zoals honingbijen en hommels helpen daarbij enorm. Dus een aardbei die er perfect uitziet, heeft daar vaak meer aan te danken dan alleen een beetje zon.
Hoe bewaar je aardbeien het best?
Aardbeien zijn kwetsbaar. Ze kneuzen snel en beschimmelen ook vrij makkelijk. Het Voedingscentrum adviseert daarom om ze in de koelkast te bewaren of snel op te eten. In de koelkast zijn ze meestal nog tot 3 dagen houdbaar. Op de fruitschaal vaak maar 1 dag waarin ze echt prime time lekker zijn.
Wil je ze zo lang mogelijk goed houden, laat dan de kroontjes zitten, bewaar ze het liefst in de originele verpakking en houd ze vooral droog. Reinig ze dus niet alvast “voor de zekerheid”, maar liever pas vlak voordat je ze eet. Vocht is ongeveer het laatste waar aardbeien blij van worden. Invriezen kan ook. Dan blijven ze nog 8 tot 12 maanden goed, al gaat de structuur daarna meestal wel wat achteruit.
Korte conclusie
Aardbeien zijn veel meer dan alleen zoet zomerfruit. Ze zijn populair, bevatten veel vitamine C, passen prima in een gezond eetpatroon en zitten botanisch verrassend in elkaar. Hun smaak draait bovendien niet alleen om suiker, maar ook om zuren en aroma. En zelfs de vorm van een aardbei vertelt iets over hoe goed de bloem is bestoven.